Yüklenicinin Sözleşme Kapsamında Yaptığı İmalâtlarla İlgili Olarak Talepte Bulunabilmesi İçin Söz Konusu Şartnamenin 40 Ve 41. Maddelerine Göre Hakediş Raporunun “İdareye Verilen … Dilekçemde Yazılı İhtirazi Kayıtla” Cümlesini Yazarak İmzalaması Gerekir

15. Hukuk Dairesi         2019/1067 E.  ,  2019/4217 K.

“İçtihat Metni”

Mahkemesi:Asliye Hukuk Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiş, davalı-k.davacı-birleşen dosya davalıları vekili tarafından duruşma istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen günde davacı-k.davalı vekili Avukat … ile davalı-k.davacılar vekili Avukat … geldi. Temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan taraflar avukatları dinlendikten sonra vaktin darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması başka güne bırakılmıştı. Bu kere dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği konuşulup düşünüldü:

K A R A R –

Asıl ve karşı dava, ile birleşen dava eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak talebine ilişkin olup mahkemece Dairemizin bozma ilamına uyularak asıl ve birleşen davanın kabulüne, karşı davanın kısmen kabulüne dair verilen karar, taraflarca temyiz edilmiştir.Davacı davasında, davalıların 22.10.2008 tarihli sözleşme ile il müdürlüğü hizmet binası ikmâl inşaatı işini üstlendiklerini, işin bitirilip kesin kabulün yapılıp kullanılmaya başlandığını ancak tespit edilen eksik ve kusurlu imalâtların davalılar tarafından giderilmediğini belirterek kurum zararının giderilmesi için fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak 10.000,00 TL’nin davalılardan tahsiline karar verilmesini istemiş, bozma ilamından sonra açtığı birleşen davasında saklı tutulan fazla haklar için 406,42 TL’nin davalıdan tahsilini istemiş, davalılar savunmalarında işin kesin kabulünün yapıldığını, kesin kabülde belirlenen eksik ve kusurları da giderdiklerini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemişler karşı davalarında ise sözleşme dışı yaptıkları imalâtlar nedeni fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 50.000,00 TL’nin davacı-karşı davalı kurumdan tahsiline karar verilmesini istemişlerdir. Mahkemece asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, bu kararın taraflarca temyizi üzerine Dairemizin 31.01.2018 tarih, 2016/2927 Esas, 2018/288 Karar sayılı ilamı ile asıl davada verilen kararın infazda tereddüt oluşturacak nitelikte verildiğinden yeniden hüküm oluşturulması, Yapım İşleri Genel Şartnamesi sözleşmenin eki olduğundan yapıldığı iddia edilen sözleşme dışı imalâtların bedellerinin şartnamenin 22. ve 23. maddelerine göre hesaplanması, işin kesin hesabının çıkarılmamış olduğundan davacı iş sahibine süre verilip kesin hesabı sunmasının sağlanması itiraz olduğunda bu itirazlar değerlendirilerek mahkemece aralarında kesin hesap uzmanından oluşacak teknik bilirkişi kurulu vasıtasıyla kesin hesabın çıkarılması gerektiği belirtilmiştir. Dairemizin hükmüne uyulan bozma ilamında belirtildiği gibi sözleşmenin eki sayılan Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne göre yüklenicinin sözleşme kapsamında yaptığı imalâtlarla ilgili olarak talepte bulunabilmesi için söz konusu şartnamenin 40 ve 41. maddelerine göre hakediş raporunun “idareye verilen … dilekçemde yazılı ihtirazi kayıtla” cümlesini yazarak imzalaması gerekir. Yüklenicinin itirazını bu şekilde bildirmediği takdirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılacağı hükmü bulunmaktadır. Sözleşme dışı olan ve hakedişe girmeyen imalâtlar için ise bu şekilde bir itirazın bulunmasına gerek yoktur. Aynı Şartname’nin 22. ve 23. maddelerine göre anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin %10’una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20’sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir, yine sözleşmede ve eki belgelerde bulunmayıp proje değişikliği şartlarının gerçekleşmesi halinde idare tarafından talep edilen ihale dokümanı ve teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemleri ve gruplarının bedellerinin de şartnamenin 23. maddesine göre yükleniciye ödenmesi gerekir. Yüklenicinin %10’u aşan imalât yaptığının belirlenmesi halinde de bunların bedellerinin sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı BK’nın 413 ve devamı maddeleri gereğince iş sahibi yararına olması koşuluyla yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiçleriyle bedellerinin ödenmesi gerekir.

Mahkemece bozmaya uyulmasından sonra davacı-karşı davalı tarafından hazırlanan kesin hesap sunulmuş, mahkemece talimatla alınan bilirkişi raporunda eksik kusurlu işler ile ilgili değerlendirme yapılmadığı belirtilerek çıkarılan kesin hesaba göre yüklenicinin 150.428,02 TL alacaklı olduğu belirtilmiş, ikinci raporda ise şartname hükümleri tartışılmaksızın yüklenici birim fiyatları esas alınarak yüklenici alacağı 38.535,40 TL bulunmuş mahkemece bu miktar üzerinden yüklenicinin davası kabul edilmiştir. Yukarıda açıklanan genel kurallara göre hükme esas alınan rapor bozma ilamında belirtilen konularda yeterli incelemeyi içermediğinden yeni bir bilirkişi kurulu oluşturularak kesin hesabın çıkarılması sırasında ara hak edişlere giren imalât kalemleri yönünden bu hakedişlere itirazın bulunup bulunmadığının incelenip itiraz yok ise bu imalâtlar yönünden ara hakedişlerin yüklenici yönünden kesinleştiği dikkate alınarak sözleşme kapsamı ve dışındaki alacaklar yönünden denetime açık inceleme yapılarak şartnamenin 22. maddesine göre sözleşmenin götürü bedelli olması nedeniyle sözleşme dışı imalâtın %10’luk kısmının sözleşme fiyatlarıyla, bu oranı aşan imalât varsa yapıldığı yıl piyasa fiyatlarına göre bedellerinin hesaplattırılması, ihale dokümanı ve teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemleri ve grupları varsa bedellerinin şartnamenin 23. maddesinde belirtilen esaslara göre hesaplattırılıp eksik ve kusurlar da incelettirilerek bu şekilde çıkarılacak kesin hesaba göre asıl ve karşı dava ile birleşen dava hakkında karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle kararın temyiz eden taraflar yararına BOZULMASINA, 5766 sayılı Kanun’un 11. maddesi ile yapılan değişiklik gereğince Harçlar Kanunu 42/2-d maddesi uyarınca alınması gereken 655,50 TL Yargıtay başvurma harcının temyiz eden davalı-k.davacı-birleşen dosya davalılarından alınmasına, ödediği temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davalı-k.davacı-birleşen dosya davalılarına iadesine, karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteminde bulunulabileceğine 31.10.2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.